Denizli Kaleiçi Çarşısı’nda yarım asrı aşkın süredir bakırı ateşle buluşturan 73 yaşındaki usta Mehmet Elmas, kalaycılığın dünden bugüne değişen serüvenini ve yok olmaya yüz tutan mesleğinin bilinmeyen yönlerini anlattı.
Denizli’nin kalbinde yer alan Kaleiçi Çarşısı’nda, asırlık bir mesleğin izini sürdük. Elmas Kalay Yapım Evi’nin ustası Mehmet Elmas ile Kaleiçi’nin ruhunu ve Denizli’de kalaycılığın geçmişten bugüne uzanan serüvenini konuştuk.
73 yaşındaki Denizli doğumlu Mehmet Elmas, ilkokulu bitirdiği günden bu yana, yaklaşık 64-65 yıldır kalaycılık yapıyor. Mesleğe henüz çocuk yaşta çırak olarak başladığını belirten Elmas, “Sekiz yıl çıraklık yaptım. Sekizinci yılın sonunda bu dükkânı devraldım. Sevsem de sevmesem de işim bu; ekmeğimi buradan kazanıyor, hayatımı buradan sürdürüyorum,” sözleriyle mesleğine bağlılığını dile getiriyor.
Zorlu Çalışma Şartları
Kalaycılığın sanıldığı kadar kolay olmadığını vurgulayan Elmas, işin zorluklarını ise şöyle anlatıyor: “Yazın 40 derecede ateşin karşısında çalışmak gerçekten zorlayıcı oluyor. Kalay yapmadan önce bakır kapları fırça ve zımparayla temizliyoruz. Kışın soğuk suyla yıkamak ayrı bir zorluk, yazın ateşin sıcağı ayrı bir zorluk. Bu iş hem sabır hem dayanıklılık istiyor.”
Uzun yıllar dükkânında tek başına çalışan Elmas, bir dönem yanında bir eleman bulunduğunu ancak onun vefat ettiğini söylüyor. O günden sonra bir yardımcıya ihtiyaç duymadığını belirten usta, gençlerin bu mesleğe yönelmesi konusunda ise oldukça temkinli: “Bugün biri gelip ‘Bu mesleği öğrenmek istiyorum’ dese, ona geçerli bir meslek edinmesini tavsiye ederim. Çünkü artık geçerli bir meslek değil.”
Bakırdan Alüminyuma ve Çeliğe
Elmas’a göre kalaycılığın altın çağı, bakırın mutfakların vazgeçilmezi olduğu dönemlerdi. “Ben çırak olarak başladığımda bu meslek çok popülerdi. O zamanlar mutfaklarda tamamen bakır kullanılıyordu. Alüminyum çıkmıştı ama henüz mutfağa girmemişti. Bakırın alternatifi yoktu ve kalaycılık iyi kazandırıyordu,” diyor.
Zamanla alüminyumun mutfaklara girmesiyle dengelerin değiştiğini belirten Elmas, “Vatandaş alüminyumun sağlıklı olmadığını öğrendiğinde yeniden bakıra yönelmek üzereydi. Ancak bu kez çelik çıktı. Ardından cam ve farklı malzemeler yaygınlaştı. Böylece bakırın ve kalayın mutfaktaki yeri giderek azaldı,” ifadelerini kullanıyor.
Bugün Kaleiçi Çarşısı’nda ateşle bakırı buluşturmaya devam eden Mehmet Elmas, emeğiyle zamana direnen son ustalardan biri olarak mesleğini sürdürüyor. Her ne kadar kalaycılık eski parlak günlerinden uzak olsa da, Elmas’ın dükkânında yanan ocak, bir geleneğin hâlâ yaşadığını gösteriyor.
